อำเภอเมืองมุกดาหาร: ประวัติศาสตร์
พื้นที่เมืองมุกดาหารมีพัฒนาการจากชุมชนริมฝั่งแม่น้ำโขงในสมัยปลายกรุงศรีอยุธยาและต้นกรุงธนบุรี เจ้าจันทกินรีได้พาผู้คนข้ามแม่น้ำโขงจากฝั่งซ้ายมาตั้งถิ่นฐานบริเวณปากห้วยมุก และตั้งเมืองมุกดาหารขึ้นใน พ.ศ. 2313 ต่อมาใน พ.ศ. 2321 ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองมุกดาหาร
ในช่วงการปฏิรูปการปกครองส่วนภูมิภาคของสยาม เมืองมุกดาหารถูกจัดรวมกับเมืองอื่นในบริเวณธาตุพนม และต่อมาใน พ.ศ. 2450 มีการปรับเขตการปกครองให้เมืองมุกดาหารเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครพนม โดยใช้ชื่อว่า "อำเภอเมืองมุกดาหาร"
พ.ศ. 2459 กระทรวงมหาดไทยประกาศเปลี่ยนคำว่า "เมือง" ให้เรียกว่า "จังหวัด" และกำหนดแนวทางการเรียกชื่ออำเภอให้เป็นระเบียบเดียวกัน ส่งผลให้หน่วยการปกครองนี้ใช้ชื่อ "อำเภอมุกดาหาร" ในสังกัดจังหวัดนครพนม
ต่อมาใน พ.ศ. 2525 มีการตราพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดมุกดาหาร พ.ศ. 2525 แยกพื้นที่อำเภอมุกดาหารและเขตการปกครองอื่นออกจากจังหวัดนครพนมเพื่อจัดตั้งเป็นจังหวัดมุกดาหาร โดยมาตรา 4 กำหนดให้เปลี่ยนชื่ออำเภอมุกดาหารเป็น "อำเภอเมืองมุกดาหาร" และให้อยู่ในเขตการปกครองของจังหวัดมุกดาหาร
พ.ศ. 2484 มีการแบ่งพื้นที่บางส่วนของอำเภอมุกดาหารตั้งเป็นอำเภอคำชะอี เดิมในฐานะกิ่งอำเภอคำชะอี
พ.ศ. 2520 มีการแบ่งพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ ตำบลป่งขาม และตำบลบางทรายน้อย จากอำเภอมุกดาหารตั้งเป็นกิ่งอำเภอหว้านใหญ่
วันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2525 พระราชบัญญัติตั้งจังหวัดมุกดาหาร พ.ศ. 2525 ได้แยกอำเภอมุกดาหาร อำเภอคำชะอี อำเภอดอนตาล อำเภอนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอดงหลวง และกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ ออกจากจังหวัดนครพนมเพื่อจัดตั้งเป็นจังหวัดมุกดาหาร พร้อมเปลี่ยนชื่ออำเภอมุกดาหารเป็นอำเภอเมืองมุกดาหาร
อำเภอเมืองมุกดาหาร (เดิมชื่ออำเภอมุกดาหาร) มีนายอำเภอสืบต่อกันมาหลายท่าน รายนามเท่าที่ปรากฏหลักฐานมีดังนี้