อำเภอแม่สาย: ประวัติ
=== อำเภอแม่สาย ===
อำเภอแม่สาย แรกตั้งเป็นกิ่งอำเภอแยกจากอำเภอเชียงแสนเมื่อ พ.ศ. 2481ยกฐานะเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2493
วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2481 แยกตำบลแม่สายและตำบลโป่งผา และจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอแม่สาย ให้ขึ้นการปกครองต่ออำเภอเชียงแสน
วันที่ 19 มิถุนายน 2493 ยกฐานะกิ่งอำเภอแม่สาย อำเภอเชียงแสน เป็น อำเภอแม่สาย
วันที่ 15 กันยายน 2496 ตั้งตำบลเกาะช้าง แยกจากตำบลแม่สาย ตั้งตำบลห้วยไคร้ แยกจากตำบลโป่งผา
วันที่ 30 พฤษภาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลแม่สาย ในท้องที่บางส่วนของตำบลแม่สาย
วันที่ 16 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลศรีเมืองชุม แยกจากตำบลแม่สายและตำบลเกาะช้าง
วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ได้มีการขยายเขตสุขาภิบาลแม่สาย เพื่อให้สอดคล้องกับการบริหารจัดการ รวมทั้งตั้งตำบลเวียงพางคำ แยกจากตำบลแม่สาย
วันที่ 11 มีนาคม 2529 จัดตั้งสุขาภิบาลห้วยไคร้ ในท้องที่บางส่วนของตำบลห้วยไคร้
วันที่ 25 สิงหาคม 2530 ตั้งตำบลบ้านด้าย แยกจากตำบลห้วยไคร้
วันที่ 12 กันยายน 2533 ตั้งตำบลโป่งงาม แยกจากตำบลโป่งผา
วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลแม่สาย และสุขาภิบาลห้วยไคร้ เป็น เทศบาลตำบลแม่สาย และ เทศบาลตำบลห้วยไคร้ ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 28 กันยายน 2550 ยกฐานะองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงพางคำ (นอกเขตเทศบาลตำบลแม่สาย) เป็น เทศบาลตำบลเวียงพางคำ
วันที่ 27 ตุลาคม 2552 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลแม่สาย เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลแม่สายมิตรภาพ และยกฐานะเป็น เทศบาลตำบลแม่สายมิตรภาพ
อำเภอแม่สายนั้น เดิมเป็นที่ตั้งของเมือง เวียงศรีทวง เป็นเมืองของพวกลวะ หรือลั๊วะ เป็นเมืองขึ้นเมืองหนึ่งของอาณาจักรโยนกนครไชยบุรีราชธานีศรีช้างแส่น (อำเภอเชียงแสนในปัจจุบัน) สร้างโดยปฐมกษัตริย์ พระนามว่า
พระเจ้าสิงหนวัติราช ก่อนที่จะกล่าวถึงประวัติเมืองเวียงศรีทวง-เวียงพาน-เวียงพานคำ จนถึงเวียงพางคำในปัจจุบัน กล่าวถึงประวัติเมืองโยนกนครไชยบุรีศรีช้างแส่น พอสังเขป
เมืองโยนกนครไชยบุรีศรีช้างแส่น (เมืองเวียงพัธุสิงหนวัตินคร) นครโยนกไชยบุรีศรีช้างแส่นนั้น เป็นเมืองโบราณตามตำนานดอยตุงกล่าวไว้ว่า นครนี้สร้างขึ้นสมัยก่อนพุทธกาล แต่ก่อนเคยเป็นอาณาจักรสุวรรณโคมคำ แต่โบราณกาล และเปลี่ยนแปลงมาเป็นอาณาจักรโยนกไชยบุรีศรีช้างแสน เหตุที่เรียกชื่ออย่างนี้เพราะว่า สร้างนครขึ้นโดยอนุภาพแห่งพญาธุราคราช และพระเจ้าสิงหนวัติราช ซึ่งตรงกับตำนานสิงหนวัติที่เขียนไว้ว่า
".....นครทั้งมวลตั้งแต่ปฐมมูล สิงหนวัติกุมาร มาแต่เมืองนครราชคฤห์ หลวงไทยเทศ มาตั้งให้เป็นเมืองพันธุสิงหนวัตินคร......ครันต่อมา ก็กลายเป็นเมือง "โยนกนครราชธานีไชยบุรีศรีช้างแสน... กล่าวตำนานเมืองโยนกนครราชธานีศรีช้างแสน ก็สิ้นห้องหนึ่งแต่เท่านี้ก่อนแล....."
จากเวียงศรีทวง-เวียงพาน-เวียงพานคำ สู่เวียงพางคำ ครั้นพระองค์เพียง กษัตริย์เมืองโยนกนครราชธานีไชยบุรีศรีช้างแสน ขึ้นเสวยราชสมบัติศักราชได้ 259 ตัวปีกัดไส้ สวรรคตลงพระองค์พังจึงขึ้นครองเมืองโยนกนครราชธานีศรีช้างแสนเมื่ออายุได้ 18 ปี ต่อมาได้มีพระขอมดำ เจ้าเมืองอุโมงค์เสลานคร ซึ่งเป็นเมืองขึ้นของอาณาจักรโยนกนครฯ เห็นว่าพระองค์พังยังเยาว์ จึงมาตีแล้วขับไล่พระองค์พังออกจากเมืองโยนกนครฯ แล้วตั้งตนเป็นกษัตริย์แทน แล้วขับพระองค์พังไปเป็นแก่บ้าน ตั้งอยู่ที่เวียงศรีทวง ดังตำนานกล่าวว่า …