Gorzów Wielkopolski: Historia
=== Okres do uzyskania praw miejskich ===
Ziemia lubuska, obejmująca region gorzowski, który był częścią dawnej kasztelanii santockiej, przechodziła w pierwszych wiekach istnienia państwa polskiego przez okres szczególnych turbulencji politycznych. Usytuowana w strategicznym punkcie, gdzie łączą się rzeki Warta, Noteć i Odra, stanowiła teren rywalizacji plemion Pomorzan z północy, Polan ze wschodu i Wieletów z zachodu.
W okresie wczesnego średniowiecza, gdy była to osada rzemieślniczo-handlowa (od X wieku), tereny ujścia rzeki Warty znajdowały się pod panowaniem i kontrolą państwa Polan, a następnie w okresie panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego, ziemia lubuska, a wraz z nią region gorzowski, pełniła funkcję kluczowego ośrodka, stanowiąc punkt wyjścia dla procesu jednoczenia ziem nad Odrą pod władzą piastowską. Postępujący proces rozbicia dzielnicowego w państwie piastowskim znacząco osłabił ziemię lubuską, co ostatecznie doprowadziło do jej utraty na rzecz zachodnich sąsiadów. W efekcie tych wydarzeń obszar ten został włączony w skład dzielnicy książąt śląskich. Osłabienie Polski, będące konsekwencją rozbicia dzielnicowego, stworzyło dogodne warunki dla ekspansji zachodnich sąsiadów, którzy rozpoczęli tworzenie potężnych struktur politycznych, takich jak Marchia Miśnieńska, Marchia Łużycka oraz Marchia Północna. Zbliżająca się agresja brandenburska stanowiła poważne zagrożenie dla granic państwa polskiego.
W okresie rozbicia dzielnicowego Polska była zbyt osłabiona, by skutecznie przeciwstawić się ekspansji terytorialnej prowadzonej przez władców Brandenburgii. Na początku silni książęta Śląska wielokrotnie odpierali zakusy ze strony sąsiadów z zachodu i północy. Jednak po śmierci Henryka Pobożnego Śląsk rozpadł się na kilka mniejszych dzielnic, co doprowadziło do utraty jego politycznej i militarnej siły. Ziemia Lubuska, w tym także region dzisiejszego Gorzowa, przechodziła wówczas z rąk do rąk. Już pod koniec życia Henryka Pobożnego północne obszary dolnej Warty, włącznie z grodem santockim, zostały zajęte przez Barnima, księcia pomorskiego. W 1244 roku te same tereny znalazły się pod kontrolą Przemysła I, księcia wielkopolskiego. W 1249 roku ziemia lubuska znalazła się w rękach brandenburskich poprzez zastaw, jaki książę legnicki Bolesław Rogatka uczynił wobec arcybiskupów Magdeburga. Margrabiowie brandenburscy, wykorzystując ciągłe walki o ziemie położone na północ od Noteci i Warty, skierowali swoją ekspansję właśnie w ten rejon. W 1251 roku Przemysł I zdołał odeprzeć ich atak w bitwie pod Zbąszyniem. W odpowiedzi margrabiowie przenieśli swoje działania bardziej na północ, koncentrując się na podboju terenów dolnej Warty. Po zdobyciu tych obszarów w 1257 roku doszło do lokacji Gorzowa, który stał się bazą wypadową do dalszej ekspansji Brandenburgii na wschód. W tym też roku Gorzów Wielkopolski otrzymał prawa miejskie. 2 lipca Jan I Askańczyk – margrabia brandenburski z dynastii askańskiej wydał dokument, upoważniający rycerza Alberta de Luge do założenia niemal na granicy kasztelanii i ziemi lubuskiej miasta nad rzeką i nadania mu nazwy Landisberch Nova (Landsberg Nowy, dla rozróżnienia z Altlandsbergiem koło Berlina – w Niemczech do 1945 r. nazwa Landsberg odnosiła się w sumie do 6 miejscowości). …