อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย: ประวัติ
อำเภอพยัคฆภูมิพิสัยเดิมมีฐานะเป็น เมืองพยัคฆภูมิพิสัย ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2422 โดยพระศรีสุวรรณวงษา (ท้าวเทศ) เจ้าเมืองคนแรก เป็นเมืองขึ้น เมืองสุวรรณภูมิ นำไพร่พลช้าง ม้า เสบียง อาหาร และยุทธปัจจัยไปตั้งที่ทำการเมืองครั้งแรกที่บ้านนาข่า เขตตำบลนาข่า อำเภอวาปีปทุมในปัจจุบัน ( เดิม เป็นแนวเขตเมืองสุวรรณภูมิ และเมืองร้อยเอ็ด ที่มีการปักปันกัน ในปี พ.ศ. 2318 ) ครั้นกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ ข้าหลวงต่างพระองค์มณฑลลาวกาว (อุบลราชธานี) ทรงออกตรวจราชการที่เมืองวาปีปทุม ได้รับเรื่องร้องเรียนจากเจ้าเมืองวาปีปทุมว่า เมืองสุวรรณภูมิ ได้ทำการรุกล้ำเขตพื้นที่เมืองวาปีประทุม โดยการตั้งเมืองพยัคฆภูมิพิสัย ที่มี พระศรีสุวรรณวงษา เป็นเจ้าเมืองนั้นได้เข้าไปตั้งที่ทำการเมืองในเขตท้องที่ตน เมื่อสอบสวนแล้วเป็นความจริงจึงรับสั่งให้ย้ายที่ทำการเมืองไปตั้งในเขตท้องที่ของตน ณ บ้านปะหลาน (ตำบลปะหลาน) เขตแขวงเมืองสุวรรณภูมิ (เมืองเอก) ซึ่งมีเขตติดต่อกับบ้านเมืองเสือในเวลานั้น ส่วนชื่อเมืองคงจะถือเอาตามชื่อบ้านเมืองเสือ จึงได้ชื่อว่า "พยัคฆภูมิพิสัย" ซึ่งมาจากรากศัพท์ในภาษาบาลีว่า "พฺยคฺฆ" แปลว่า เสือโคร่ง; "ภูมิ" แปลว่า แผ่นดิน, ที่ดิน; และ "วิสย" แปลว่า ถิ่น, เขต, แดน
โดยมีลำดับสถานที่ตั้งเมือง สร้างเมืองแห่งแรกที่บ้านนาข่า ร.ศ. 98 (พ.ศ. 2422)
แห่งที่ 2 ที่บ้านปะหลาน บริเวณต้นค้างคาว ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) โดยในปี พ.ศ. 2440 ยุบเมืองพยัคฆภูมิพิสัย เดิม เป็น เมืองขึ้น เมืองสุวรรณภูมิ ให้เป็น อำเภอพยัฆภูมิพิสัย ขึ้นเมืองสุวรรณภูมิต่อระยะหนึ่งจนกระทั่ง ทางการยุบเมืองสุวรรณภูมิ (เมืองเอก เทียบเท่าจังหวัด) เป็น อำเภอสุวรรณภูมิ ในปี พ.ศ. 2451 จึงได้ตัดโอน อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย ไปขึ้นจังหวัดมหาสารคาม ส่วนอำเภอสุวรรณภูมิ และอำเภออื่นๆที่เคยเป็นเมืองขึ้นของ เมืองสุวรรณภูมิ ตัดให้ไปขึ้นจังหวัดร้อยเอ็ดทั้งหมด
แห่งที่ 3 ย้ายมาบริเวณต้นโพธิ์ (ศาลหลักเมือง) พ.ศ. 2450 (ร.ศ. 126) สมัยนายอำเภอคนที่ 2 รองอำมาตย์โท หลวงไสยบัณฑิตย์ (ลิ วงศ์กาไสย) (พ.ศ. 2450-2454)
แห่งที่ 4 ย้ายมาบริเวณที่ตั้งที่ว่าการอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย ในปัจจุบัน พ.ศ. 2454 สมัยนายอำเภอคนที่ 3 รองอำมาตย์โท หลวงภูมิพยัคฆเขต (ทิม ทิวะวิภาค) (พ.ศ. 2454-2463)
เนื่องจากราว ร.ศ. 116 (พ.ศ. 2440) เมืองพยัคฆภูมิพิสัย ถูกลดฐานะลงเป็นอำเภอ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมหาสารคาม ขึ้นตรงต่อมณฑลร้อยเอ็ด
ดังนั้น เมืองพยัคฆภูมิพิสัย จึงมีเจ้าเมืองเพียงคนเดียวคือ พระศรีสุวรรณวงศา (ร.ศ. 98-116 หรือ พ.ศ. 2422-2440) (ต่อมาคือต้นตระกูล "รัตนวงศะวัต" สืบมาทุกวันนี้) หลังจากนั้นก็เป็นนายอำเภอคนแรก (ร.ศ. 116-126 หรือ พ.ศ. …