Laçın (rayon): Tarihi
Erken zamanlarda burada Vaykunik ili mevcut idi. Laçin ilçesi, tarihsel ve coğrafi olarak Karabağ Hanlığı'nın bir parçasıydı. Hanlık 1822'de kaldırılana kadar bu topraklar Karabağ Hanlığı'nın yönetimi altında kaldı ve daha sonra 1874'ten itibaren Yelizavetpol Guberniyasınin Zengezur Uyezdine dahil edildi.
1905-1907 ve 1914-1920 yılları arasında, Laçin'i de kapsayan Zangezur bölgesinde silahlı Ermeni gruplar tarafından gerçekleştirilen katliamlarda yaklaşık yarım milyon Müslüman öldürüldü.
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra bile, Ermenilerin Karabağ ve Zangezur'u ilhak etme yönündeki toprak iddiaları nedeniyle kitlesel katliamlar devam etti. Ermeni komutan Andranik Ozanyan, silahlı kuvvetleriyle Gorus, Laçin ve Şuşa yönünden Karabağ'a her ne pahasına olursa olsun girerek, oradaki Ermeni nüfusunu Azerbaycan hükûmetine karşı kışkırtmak, provokasyonlar yapmak ve bölgede itaatsizlik yaratmak istiyordu. Bu amaçla Andronik, birkaç bin kişilik bir orduyla Zabukh köyünü geçerek Laçin'e doğru ilerlemeye başladı. Bu durumdan önceden haberdar olan, Karabağ genel valisi ve bölgenin etkili isimlerinden biri olan Hüsrev Bey Sultanov'un kardeşi Sultan Bey Sultanov, partizan birliğiyle Laçin-Zabukh yolu üzerindeki bir vadide pusu kurarak Andronik'in ordusunu kuşattı. Burada yaklaşık bir gün boyunca kanlı çatışmalar yaşandı.
Azerbaycan Halk Devrim Komitesi Merkez Komitesi Siyasi ve Örgütsel Bürolarının 30 Kasım 1920'de yapılan ortak toplantısının kararıyla Zangezur bölgesi 2 parçaya bölündü. Sonuç olarak Zangezur bölgesinin 6.742 verst karesinden 3.105 verst karesi (Laçin dahil) Azerbaycan SSR'si içinde kalırken, 3.637 verst karelik kısım Ermenistan'a verildi. Azerbaycan SSR'si içinde kalan kısım Şuşa bölgesine dahil edildi. 7 Temmuz 1923'te Dağlık Karabağ Özerk Oblastının kurulması sonucunda Şuşa bölgesi 2 parçaya bölündü - Şuşa şehri de dahil olmak üzere Şuşa bölgesi Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi'nin bir parçası oldu. Bu dönemde, Şuşa bölgesinin Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi'ne dahil olmayan kısmında da bir tür idari merkez kurulması ihtiyacı ortaya çıktı. Kürdistan Uyezdi, günümüzdeki Laçin, Gubadlı ve Kelbecer bölgelerinin topraklarını kapsayan alanda kuruldu. İdari merkez geçici olarak Şuşa şehrinde bulunsa da, 1923 yılında Laçin ve Abdallar köyleri arasında küçük bir şehir inşa edildi ve ilçe merkezi oraya taşındı. Yakındaki köyün adı ve coğrafi yapısı dikkate alınarak, Tağı Şahbazi Simurg'un girişimiyle şehre Laçin adı verildi.
Laçının il olarak resmi kayıtlara geçmesi 8 Ağustos 1930 tarihine rastlar. Yüzölçümü 1.84 bin km², nüfusu 72,4 bin (01.04.2013) kişidir. Laçin Rayonunda 1 şehir (Laçin), 1 kasaba (Kaygı), 125 köy vardır. İşgalden önce il sınırları içinde 217 kültür müessesesi, 142 sağlık ocağı, 133 yönetim birimi ve işletme, 100 eğitim kurumu, 5 kreş, 5 müzik okulu, 1 yatılı okul, 1 teknik meslek lisesi, 1 postane ve diğer kurumlar bulunmaktaydı. …