อำเภอนาแก: ประวัติศาสตร์
ตามตำนานท้องถิ่น พื้นที่ของอำเภอนาแกในปัจจุบันเคยเป็นที่ตั้งของเมืองโบราณชื่อ “เมืองกบินทร์” ภายหลังถูกข้าศึกรุกรานและกวาดต้อนผู้คนไปจนหมด เมืองจึงกลายเป็นเมืองร้าง โดยไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าเมืองกบินทร์ดำรงอยู่ในช่วงพุทธศักราชใด ต่อมามีชนกลุ่มหนึ่งอพยพมาจากดินแดนลาวตรงข้ามกับอำเภอมุกดาหาร โดยมีเพียตาอูฐเป็นหัวหน้า คณะผู้อพยพได้พักค้างคืนที่บ้านต้นแหน บริเวณหมู่ที่ 4 ของอำเภอนาแกในปัจจุบัน แล้วจึงสร้างบ้านเรือนขึ้นทางทิศตะวันออกของพื้นที่ และเรียกหมู่บ้านนี้ว่า “บ้านนาแก” สันนิษฐานว่ามาจากลักษณะพื้นที่ที่มีไม้สะแกมาก ภายหลังบ้านนาแกได้รับการยกฐานะเป็นตำบลนาแก ขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร
ในอดีต พื้นที่อำเภอนาแกเป็นส่วนหนึ่งของเมืองหนองสูง ซึ่งเป็นเมืองชั้นจัตวาขึ้นกับเมืองมุกดาหาร โดยมีพระไกรสรราชเป็นเจ้าเมือง
ระหว่างการปฏิรูปการปกครองหัวเมืองเข้าสู่ระบบมณฑลเทศาภิบาล ราวปลายปี พ.ศ. 2449 ถึงต้นปี พ.ศ. 2450 พระวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวัฒนา ขณะทรงดำรงตำแหน่งข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลอุดร ได้เสด็จออกตรวจราชการเพื่อจัดระเบียบการปกครองในท้องที่เมืองมุกดาหาร ภายหลังเสร็จสิ้นการตรวจราชการ ณ ทำเนียบเมืองมุกดาหารแล้ว พระองค์ได้เสด็จต่อไปยังเมืองหนองสูง และทรงพระดำเนินลัดเลาะไปจนถึงบริเวณ “บ้านนาแก” เมื่อทรงพิจารณาชัยภูมิบ้านนาแกอย่างถี่ถ้วนแล้ว ทรงพระดำริว่าพื้นที่บริเวณนี้มีทำเลที่ตั้งเหมาะสม เป็นศูนย์กลางการคมนาคมและเอื้อต่อการบริหารราชการได้สะดวกกว่า จึงมีรับสั่งแก่นายจันทมุกต์ (ต่อมาคือ หลวงพิทักษ์พนมเขตร์ สีห์ จันทรสาขา) ให้ย้ายเมืองหนองสูงมาตั้งเป็นอำเภอที่บ้านนาแก
จากพระดำริดังกล่าว เมืองหนองสูงจึงถูกยุบและย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้ง ณ บริเวณบ้านนาแกในปี พ.ศ. 2450 โดยในระยะแรกยังคงใช้ชื่อว่า “อำเภอหนองสูง” ตามเดิม ต่อมาเมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2460 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศเปลี่ยนชื่ออำเภอหนองสูง ซึ่งตั้งที่ว่าการอยู่ที่ตำบลนาแก เป็น “อำเภอนาแก” สังกัดจังหวัดนครพนม
ต่อมาในปี พ.ศ. 2520 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศแยกพื้นที่ตำบลดงหลวง ตำบลหนองบัว และตำบลกกตูม จากอำเภอนาแก ตั้งเป็น กิ่งอำเภอดงหลวง ต่อมาเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2525 ได้มีพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดมุกดาหาร กิ่งอำเภอดงหลวงจึงโอนไปขึ้นกับจังหวัดมุกดาหาร และได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2527
ในปี พ.ศ. 2539 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศแบ่งเขตท้องที่อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม ตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังยาง และต่อมาได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอวังยาง ตามพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550
นอกจากนี้ ยังมีการเปลี่ยนแปลงเขตการปกครองภายในอำเภอนาแกหลายครั้ง เช่น การตั้งตำบลโคกศรีในท้องที่อำเภอนาแก เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2516 และการประกาศกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม เมื่อปี พ.ศ. 2535