Jastrzębie-Zdrój: Historia
Pierwsza pisemna wzmianka dotycząca terenów, na których dziś położone jest miasto pochodzi z października 1293, gdy ziemie te należały do księstwa opolsko-raciborskiego. W dokumencie odnowionym przez Przemysława pojawia się Bzie jako Byze. W księdze fundacyjnej biskupstwa zanotowano słowa: Item in Bozegora sive Monte Oliveti solvitur decima more polonico valet 5 marcam („Podobnie w Bożej Górze, zwanej też Górą Oliwną, była oddawana dziesięcina według zwyczaju polskiego w wysokości 5,5 grzywny”). W Liber fundationis pojawiła się również wzmianka o Boryni, Szerokiej oraz Ruptawie.
Od przełomu XV i XVI wieku aż do początków XIX wieku, obszar na którym dziś położone jest Jastrzębie wchodził w skład Wodzisławskiego Państwa Stanowego.
W 1481 dokonano podziału majątków w Bziu, które wówczas należało do rodziny Rostków. Wykształciły się odrębne majątki wzmiankowane na przełomie XVII i XVIII w. – Bzie Dolne (1678), Bzie Górne (1711), Bzie Średnie (1711), Bzie Zameckie (1714), a także założona w 1783 Kolonia Jana.
W 1700 powstało Pochwacie, a w 1794 Zofiówka.
Rozwój miejscowości nastąpił po odkryciu solanki jodowo-bromowej podczas wierceń w 1859 r. prowadzonych w poszukiwaniu węgla przez właściciela Jastrzębia Dolnego, Emila von Schliebena. W 1861 Jastrzębie Dolne wykupił hrabia Feliks von Königsdorff i rozpoczął budowę obiektów leczniczych. Wzniesiono wówczas pierwsze urządzenia kąpielowe oraz m.in. Kasyno Zdrojowe (1862) – późniejszy Dom Zdrojowy i Łazienki (1862) – późniejszy Zakład Przyrodoleczniczy. Hrabia zmienił także nazwę miejscowości na Bad Königsdorff-Jastrzemb, nazwa ta obowiązywała do 1922 r., a więc do końca istnienia niemieckiej administracji. W 1869 uzdrowisko stało się własnością spółki Actien Commandit Gesellschaft, która zmodernizowała istniejące obiekty i zbudowała muszlę koncertową i drewniany deptak. W 1890 Jastrzębie Dolne zakupił Juliusz Landau, który rozpoczął przekształcanie sanatorium w uzdrowisko dziecięce. W 1891 powstał pierwszy kompleks sanatoryjny z kaplicą, klasztorem (1905), szpitalem (1909) i budynkiem sanatoryjnym – należący do Katolickiego Zakładu Dziecięcego NMP, a wkrótce potem kolejne – Ewangelicki Zakład Dziecięcy „Betania” (1890–1905) oraz Żydowski Zakład dla Dzieci.
Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje stosunki ludnościowe na terenie ówczesnej wsi wymienianej pod dwiema nazwami Konigsdorf Jastrzemb oraz Nieder Jastrzemb zaznaczając w niej przewagę ludności polskojęzycznej – „Das Dorf nebst Rittergut enthalten 221 Haushaltungen mit 1069 Menschen, von denen 1028 nur polnisch sprechen (...).”, czyli w tłumaczeniu na język polski „Wieś wraz z dobrami rycerskimi zawiera 221 gospodarstw domowych z 1069 mieszkańcami, z których 1028 mówi tylko po polsku (...)”.
Uzdrowisko rozwinął kolejny właściciel – Mikołaj Witczak, który nabył Zdrój w 1896 r. W czasie I wojny światowej z jastrzębskich obiektów korzystali ranni żołnierze, wiele z sanatoriów zamieniono w szpitale wojskowe. W 1918 w związku z niekorzystną sytuacją polityczną dr Mikołaj Witczak odsprzedał uzdrowisko Austriacko-Niemieckiemu Towarzystwu Zdrojowemu. Po śmierci doktora Witczaka jego synowie – Mikołaj i Józef – unieważnili transakcję i stali się właścicielami Zdroju. …