อำเภอจอมทอง: ประวัติ
=== ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ===
จากการสำรวจทางโบราณคดีในพื้นที่อำเภอจอมทอง เมื่อปี พ.ศ. 2474 โดย ศาสตราจารย์ฟริทซ์ สารสิน นักโบราณคดีชาวสวิสเซอร์แลนด์ ได้ค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีสำคัญ ได้แก่ เครื่องมือหินกระเทาะ และภาชนะดินเผาทั้งที่ไม่มีลวดลายและมีลวดลายเชือกทาบ รวมถึงเครื่องมือที่ทำจากกระดูกและเปลือกหอย ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตของชุมชนโบราณที่เคยอยู่อาศัยในพื้นที่ โดยมีการล่าสัตว์และเก็บของป่า ตลอดจนเริ่มมีการสร้างเครื่องใช้จากดินเผา
ต่อมาในปี พ.ศ. 2530 โครงการโบราณคดีประเทศไทย (ภาคเหนือ) โดยกรมศิลปากร ได้ดำเนินการสำรวจพื้นที่โบราณคดีในอำเภอจอมทอง และค้นพบภาพเขียนสีโบราณที่บริเวณผาคันนา หน้าผาชั้นบนของน้ำตกแม่กลาง โดยหน้าผามีความยาว 31 เมตร และสูง 12 เมตร ภาพเขียนสีที่พบมีเพียงสีแดง ประกอบด้วยภาพบุคคลยกมือทั้งสองข้าง ข้างหนึ่งถือเครื่องมือคล้ายธนู รวมถึงภาพสัตว์ลักษณะคล้ายช้างและลายเรขาคณิต เป็นอีกหนึ่งหลักฐานที่แสดงถึงการอยู่อาศัยของชุมชนโบราณในพื้นที่ดังกล่าว
นอกจากนี้ อุทยานแห่งชาติออบหลวงยังเป็นแหล่งสำคัญทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี โดยในปี พ.ศ. 2527 มีการค้นพบหลุมฝังศพมนุษย์โบราณและโครงกระดูกของมนุษย์ในยุคสังคมเกษตรสมัยสำริด ณ บริเวณผาช้าง ตำบลบ้านแปะ อำเภอจอมทอง อีกทั้งยังมีการค้นพบสะเก็ดหินที่ใช้ในการทำเครื่องมือ และภาพเขียนสมัยก่อนประวัติศาสตร์บนหน้าผา บริเวณใกล้เคียงกันยังพบภาชนะดินเผาจำนวนมากที่มีลวดลายเชือกทาบ และเครื่องมือหินขัดทั้งที่สมบูรณ์และแตกหัก
อำเภอจอมทอง มีประวัติความเป็นมาสืบเนื่องเกี่ยวกับตำนานวัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร โดยในปี พ.ศ. 2443 ได้มีการจัดระเบียบการปกครองหัวเมืองขึ้นใหม่ ในช่วงที่นครเชียงใหม่ว่างเจ้าผู้ครองนครอันเนื่องจากการถึงแก่พิราลัยของพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ในกลุ่มหัวเมืองย่อยทางใต้ของนครเชียงใหม่ ได้มีการจัดตั้งที่ว่าการอำเภอเพื่อเป็นศูนย์กลางปกครองขึ้น ณ บริเวณบ้านท่าศาลา ริมแม่น้ำปิงทางด้านทิศตะวันออกของอำเภอจอมทอง ซึ่งปัจจุบันคือบ้านท่าศาลา หมู่ที่ 3 ตำบลข่วงเปา อำเภอจอมทอง โดยมีเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ (ยังไม่ได้รับการโปรดเกล้าฯ ให้ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนคร) เป็นผู้คุมการก่อสร้างด้วยตนเองและตั้งได้ชื่อตามชื่อวัดพระธาตุจอมทองว่า “อำเภอจอมทอง”
วันที่ 12 กรกฎาคม 2451 แยกพื้นที่ตำบลแม่ทับ (ปัจจุบันคือตำบลบ้านทับ) ตำบลท่าผา ตำบลช่างเคิ่ง และตำบลแม่ศึก ของอำเภอจอมทอง ไปจัดตั้งเป็น อำเภอเมืองแจ่ม ขึ้นนครเชียงใหม่
วันที่ 12 กันยายน 2481 ยุบอำเภอช่างเคิ่ง ลงเป็น กิ่งอำเภอช่างเคิ่ง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอจอมทอง
วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอช่างเคิ่ง อำเภอจอมทอง เป็น กิ่งอำเภอแม่แจ่ม อำเภอจอมทอง
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลท่าผา แยกออกจากตำบลช่างเคิ่ง
วันที่ 30 พฤษภาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านหลวง ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านหลวง
วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะกิ่งอำเภอแม่แจ่ม อำเภอจอมทอง เป็น อำเภอแม่แจ่ม
วันที่ 7 กรกฎาคม 2513 ตั้งตำบลข่วงเปา แยกออกจากตำบลบ้านหลวง
วันที่ 24 ตุลาคม 2521 ตั้งตำบลดอยแก้ว แยกออกจากตำบลบ้านหลวง
วันที่ 16 สิงหาคม 2522 ตั้งตำบลสามหลัง แยกออกจากตำบลสองแคว
วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2524 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลสามหลัง อำเภอจองทอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็น ตำบลสองแคว และเปลี่ยนแปลงชื่อตำบลสองแคว อำเภอจองทอง จังหวัดเชียงใหม่ เป็น ตำบลดอยหล่อ
วันที่ 23 พฤษภาคม 2534 ตั้งตำบลสันติสุข แยกออกจากตำบลยางคราม
วันที่ 22 มีนาคม 2538 แยกพื้นที่ตำบลดอยหล่อ ตำบลสองแคว ตำบลยางคราม และตำบลสันติสุข ของอำเภอจอมทอง ไปจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอดอยหล่อ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอจอมทอง
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลบ้านหลวง เป็นเทศบาลตำบลบ้านหลวง ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 11 กันยายน 2543 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลบ้านหลวง อำเภอจอมทอง เป็น เทศบาลตำบลจอมทอง
วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอดอยหล่อ อำเภอจอมทอง เป็น อำเภอดอยหล่อ