อำเภอร้องกวาง: ประวัติ
อำเภอร้องกวางเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ในท้องที่อำเภอเมืองสอง ตั้งอยู่ในป่าเรียกว่า "บ้านร้องกวาง" คำว่า "ร้อง" เป็นภาษาท้องถิ่นหมายความว่าทางน้ำเดินหรือร่องที่มีน้ำขังส่วนคำว่า "กวาง" หมายความถึงสัตว์ป่าสี่เท้าชนิดหนึ่งโดยที่หมู่บ้านแห่งนี้มีร่องน้ำหรือลำห้วยไหลผ่านโดยตลอด จึงอุดมไปด้วยต้นไม้นานาชนิดมีสภาพเป็นป่าทึบ เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด โดยเฉพาะมีกวางเป็นฝูง ๆ ลงมากินน้ำ เล่นน้ำในลำห้วยนี้เป็นประจำ ลำห้วยนี้จึงได้ชื่อว่า "ลำห้วยร้องกวาง"
ต่อมาในปี พ.ศ. 2430 ทางราชการพิจารณาเห็นว่ามีชุมชนหนาแน่นขึ้นและมีหมู่บ้านอื่นๆ ที่อยู่ใกล้เคียงเพิ่มขึ้นหลายหมู่บ้าน จึงได้รับการยกฐานะเป็นตำบล เรียกว่า ตำบลร้องกวาง ขึ้นกับอำเภอสอง จังหวัดแพร่ พ.ศ. 2438 ทางราชการได้ยกฐานะตำบลร้องกวางขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ มีที่ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภออยู่ในศูนย์กลางของตำบลร้องกวาง อันเป็นที่ตั้งที่ว่าการอำเภอในปัจจุบัน เรียกชื่อว่า “กิ่งอำเภอร้องกวาง” ขึ้นต่ออำเภอสอง และทางราชการได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2452 เรียกชื่อว่า “อำเภอร้องกวาง"
วันที่ - 2438 แยกพื้นที่ตำบลร้องกวาง ตำบลทุ่งเพ้อ ตำบลร้องเข็ม ตำบลแม่ยางฮ่อ ตำบลแม่คำมี ตำบลหนองม่วงไข่ ตำบลน้ำเลา และตำบลบ้านเฮิง จากอำเภอเมืองสอง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอร้องกวาง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองสอง
วันที่ 1 กันยายน 2450 โอนพื้นที่กิ่งอำเภอร้องกวาง อำเภอเมืองสอง แขวงเมืองแพร่ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองแพร่
วันที่ 12 กันยายน 2452 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอร้องกวาง อำเภอเมืองแพร่ เป็น อำเภอร้องกวาง
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลทุ่งเพ้อ แยกออกจากตำบลร้องกวาง ตั้งตำบลแม่คำมี แยกออกจากตำบลร้องเข็ม และตำบลหนองม่วงไข่
วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลทุ่งเพ้อ อำเภอร้องกวาง เป็น ตำบลทุ่งศรี
วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลร้องกวาง ในท้องที่บางส่วนของตำบลร้องกวาง
วันที่ 7 กันยายน 2519 ตั้งตำบลแม่ยางตาล แยกออกจากตำบลแม่ยางฮ่อ
วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2525 โอนพื้นที่ตำบลวังหลวง และตำบลน้ำรัด อำเภอสอง มาขึ้นกับอำเภอร้องกวาง
วันที่ 16 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลห้วยโรง แยกออกจากตำบลไผ่โทน
วันที่ 1 มิถุนายน 2528 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองม่วงไข่ ในท้องที่หมู่ 1,2,3 และ 4 ตำบลหนองม่วงไข่
วันที่ 9 กรกฎาคม 2528 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลร้องกวาง ให้ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของหมู่ 2,3,5-6,9 และ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลร้องกวาง หมู่ 1-5 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งศรี กับหมู่ 2 และ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลร้องเข็ม
วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2533 แยกพื้นที่ตำบลแม่คำมี ตำบลหนองม่วงไข่ ตำบลน้ำรัด และตำบลวังหลวง อำเภอร้องกวาง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองม่วงไข่ ให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอร้องกวาง
วันที่ 29 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลแม่ทราย แยกออกจากตำบลร้องกวาง
วันที่ 13 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลแม่ยางร้อง แยกออกจากตำบลแม่ยางฮ่อ ตั้งตำบลตำหนักธรรม แยกออกจากตำบลแม่คำมี ตั้งตำบลทุ่งแค้ว แยกออกจากตำบลวังหลวง
วันที่ 8 สิงหาคม 2538 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหนองม่วงไข่ อำเภอร้องกวาง เป็น อำเภอหนองม่วงไข่ และโอนพื้นที่ตำบลตำหนักธรรมไปขึ้นต่ออำเภอหนวงม่วงไข่ด้วย
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลร้องกวาง เป็นเทศบาลตำบลร้องกวาง ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลร้องเข็มและสภาตำบลทุ่งศรี รวมกับเทศบาลตำบลร้องกวาง
วันที่ 31 มีนาคม 2548 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลบ้านเวียง ให้มีอาณาเขตที่ถูกต้อง และกำหนดให้มีการปกครองทั้งหมด 14 หมู่บ้าน