شهرستان اسفراین: تاریخچه
== پوشش گیاهی ==
پوش گیاهی اسفراین
در شهرستان اسفراین دو نوع پوشش گیاهی طبیعی قابل تشخیص است.
الف- جنگل‌ها و مراتع: براساس آمار اداره کشاورزی اسفراین سطح جنگل‌ها و مراتع این شهرستان حدود ۴۵۰٫۰۰۰ هکتار می‌باشد که نسبت به کل اراضی زراعی تحت آیش و کشت‌های مختلف و باغات که حدود ۷۵۰۰۰ هکتار است رقم قابل ملاحظه‌ای را تشکیل می‌دهد. در این جنگل‌ها که در ارتفاعات شمالی و شمالی شرقی قرار دارند، درختان و درختچه‌هایی مانند پسته، انار، سماق، زبان گنجشک، انجیر، زالزالک، ارغوان، زغال‌اخته، گلابی وحشی، سنجد وحشی (در دره‌ها) و غیره را می‌توان نام برد.
در ارتفاعات ساریگل، سالوک، شاه‌جهان جنگلهای پراکنده‌ای از درخت ارس نیز وجود دارند که در حقیقت نمی‌توان به آن‌ها جنگل گفت. این درختان توسط اداره محیط زیست شهرستان اسفراین حفاظت می‌شوند.
قسمتی از مراتع شهرستان اسفراین مراتع مشجر هستند؛ یعنی مراتع و جنگلهای تنک در کنار هم قرار دارند. ۶۰ درصد مراتع حوضه استحفاظی ادارهٔ جنگلبانی اسفراین که بیشتر در ارتفاعات مشرف به شهرستان بجنورد و شیروان هستند مراتع ییلاقی می‌باشند که به سه دسته تقسیم می‌شوند.
۱- مراتع درجه ۱، ۱۰ درصد
۲- مراتع درجه ۲، ۳۰ درصد
۳- مراتع درجه ۳، ۶۰ درصد
۴۰ درصد بقیه مراتع که در جنوب و جنوب غربی شهرستان پراکنده‌اند مراتع قشلاقی هستند. ۸۰ تا ۸۵ درصد مراتع قشلاقی درجه ۳ و ۱۵ درصد بقیه جز مراتع درجه ۲ هستند.
متأسفانه به علت چرای بی‌رویه دامها مراتع در حال تخریب هستند و از وسعت آن‌ها کاسته می‌شود.
ب- گیاهان و بوته‌ها و درختچه‌های پراکنده: این نوع پوشش گیاهی نیز شامل دو قسمت است.
۱- منطقة شمال و شمال‌شرقی که کوهستانی هستند و گیاهان موجود بیشتر شامل گونه‌هایی از قبیل انواع گون، قیاق، پیاز کوهی، فرز، درمنه، خارشتر، بارهنگ، ورک، اسپند، پونه، قارچ، زرشک معمولی است و به آن زرک می‌گویند)، قسنی، استادقدوس، قرپچ (که قبلاً به عنوان ماده‌ای برای شستشو استفاده می‌شده است)، نخود وحشی، بومادران و…. است.
نوعی گون به نام Astragalus siliquosus در شیب شمالی کوه شاه‌جهان از طرف روستای در پرچین در ارتفاعات ۲۵۰۰–۱۷۰۰ متر مشاهده می‌شود.[۳] گون از نظر اقتصادی حایز اهمیت خاصی است و همه ساله مقدار قابل توجهی کتیرا ازآن به دست می‌آید.
۲- منطقة جنوب و جنوب غربی که شامل تپه ماهور و تپه‌های نسبتاً مرتفع هستند. گیاهان موجود در این منطقه شامل گونه‌هایی مثل، درمنه، تلخه‌بیان، خار زرد و خار بادبر، بومادران، سالیکورنیا و سالسولا، اسپند، درمنه دشتی، بادبرو … می‌باشد.
قسمتهایی از مراتع شمالی از جمله اطراف روستای سارمران و ارتفاعات شاه‌جهان به دلیل وجود شکار فراوان از زمان رژیم گذشته حفاظت شده اعلام شده است.