Powiat grodziski (województwo wielkopolskie): Historia
=== Okres przedrozbiorowy ===
W początkowym okresie państwa Piastów ziemia grodziska wchodziła w skład rozległej kasztelanii zbąskiej. Po śmierci króla Przemysła II w 1296 roku, Wielkopolskę próbowali opanować pretendenci do korony Henryk I książę głogowski i Władysław I Łokietek książę kujawski. W wyniku działań wojennych Henryk I opanował prawie całą Wielkopolskę. Jeszcze w 1296 roku, na mocy układu zawartego w Krzywiniu, książę Władysław Łokietek, zrzekł się swoich praw do części Wielkopolski na rzecz Henryka I. Obszar kasztelanii zbąskiej dostał się pod panowanie książąt śląskich. Znaczenie, krótko wcześniej powstałego Grodziska musiało być znaczne, skoro miasto zostało dystryktem i utworzono mennicę bijącą monety „kwartnik” na potrzeby księstwa Po śmierci Henryka I w 1309 roku wspólne rządy nad księstwem sprawowali jego synowie. W 1312 roku nastąpił podział księstwa między braci. Grodzisk dostał się pod panowanie książąt żagańskich. Dalej był dystryktem w latach 1312–1314 i nadal bił monety na potrzeby księstwa.
W XV w. powstał nowy podział administracyjny kraju, dawne kasztelanie zastąpiły powiaty. Od 1444 roku (najstarsza wzmianka) aż do 1815 roku Grodzisk należał do powiatu kościańskiego.
W 1815 roku zaborcze władze pruskie stworzyły nowy podział administracyjny, w wyniku czego utworzono powiat Buk, do którego przynależał Grodzisk. W 1848 roku, za udział mieszkańców Buku (kosynierzy bukowscy) w Wiośnie Ludów, władze pruskie ukarały Buk przeniesieniem siedziby władz do Nowego Tomyśla. W latach 1848–1887 Grodzisk nadal należał do powiatu bukowskiego, z siedzibą jednak w Nowym Tomyślu. W 1887 roku dawny powiat bukowski podzielono na dwa tworząc powiat nowotomyski i grodziski. Początkowo w granicach Cesarstwa Niemiec, a od 1918 w granicach Polski. W skład powiatu poza Grodziskiem wchodziły miasta Buk i Opalenica.
W 1932 roku zlikwidowano powiat grodziski, włączając go całkowicie do powiatu nowotomyskiego, mimo że w omawianym okresie był miastem znacznie większym i po włączeniu był największym miastem połączonego powiatu (Grodzisk 6234, Zbąszyń 5500, Opalenica 4371, Buk 3657, Nowy Tomyśl 2576 i Lwówek 2570 osób).
W 1941 roku okupacyjne władze hitlerowskie utworzyły na nowo powiat grodziski (Landkreis Grätz), tym razem z całym daw. powiatem nowotomyskim. …