Gemlik: Tarihçe
Gemlik, Bursa civarında kurulan en eski kenttir. Kuruluşunu MÖ 12. yüzyıla kadar götüren, Argo gemicileri destanıyla ilişkilendirenler olmuşsa da tarihi verilere göre kent MÖ 630'da Miletos'tan gelenler tarafından koloni olarak kurulmuştur. Eusebios kuruluş tarihini MÖ 626/5 olarak verir (Eusebios Hieronimus, 97b- Chronicle), (çev.) Robert Bedrosian, New Jersey, 2008) MÖ 6. asırda bir süre Lydialıların elinde kaldıysa da MÖ 547'de Pers hakimiyetine girdi. . Batı Anadolu'daki Hellen kentleri Pers işgaline karşı ayaklanma (Ionia Ayaklanması, MÖ 499-494) başlattıklarında aralarında Kios da vardı. Ancak iki yıl sonra Persler kenti ele geçirdi (Herodotos, V.122). MÖ 469'da Pers- Hellen çarpışmalarını sonlandıran Kallias Barışı imzalanıp Hellen kentleri özgür kalınca, Kios, Attika-Delos Deniz Birliği'ne üye oldu (MÖ 454). Bu birliğe MÖ 454, 448, 447, 445, 444, 442, 441, 440, 435, 433, 432, 430, 418 yıllarında biner drakhmai vergi (phoros- φόρος/ Lat. tributus) ödedi. MÖ 334'te Büyük İskender'in eline geçen, daha sonra MÖ 301'de Büyük İskender'in eski komutanlarından Lysimakhos'un ve MÖ 281'de onu Korupedion savaşında yenen 1. Selevkos'un eline geçen kasaba, MÖ 280'de Bitinya Krallığı'nın korumasında bağımsız bir kent devletine dönüşmüş ve Roma'yla birlikte Makedonya Krallığı'na karşı ittifak kuran Etolya Birliği'nin müttefiği olması nedeniyle MÖ 202'de Makedonya Kralı V. Filippos tarafından ele geçirilip yağmalanmış ve kayınbiraderi Bitinya Kralı I. Prusias'a verilerek bağımsızlığına son verilmiştir. I. Prusias buranın adını Prusias ad Mare (Denizdeki Prusias) olarak değiştirmiştir. MÖ 89 - MÖ 85 ve MÖ 73 - MÖ 71 arasında Pontus Kralı (Büyük) 6. Mithridates'in işgalinde kalan kent, MÖ 74'te Bitinya Krallığı'yla birlikte Roma Cumhuriyeti'ne (sonradan imparatorluk) geçmiştir.
Daha sonra MS 395'te Doğu Roma İmparatorluğu'na geçen kent, 1087 yılında burayı ele geçiren Selçuklu kumandanlarından Ebul Kasım'ın burada bir donanma yaptırması üzerine kentin "gemilerin yanaştığı ve üretildiği yer" anlamına gelen Gemilik adını almıştır. Zaman ilerledikçe bu isim Gemlik olur ve bu zamana kadar Gemlik olarak kullanılır. Gemlik aynı zamanda Ertuğrul Gazi'nin kıyı boyuna mensup olan Katırlı köyüne sahiptir. İçerisinde hanlar ve hamamlar bulunmaktadır. …