شهرستان آستارا: تاریخچه
منطقه آستارا در دوران صفوی مرکز حاکم‌نشین تالش و تابع ولایت گیلان بود. در سال ۱۱۳۵ ه.ق که ولایت گیلان به اشغال روسیه درآمد، آستارا نیز تحت حاکمیت نظامیان روسی درآمد. با ظهور نادرشاه و انعقاد عهدنامه رشت بین ایران و روسیه در سال ۱۱۴۴ ه.ق، مناطق شمالی ایران از ارتش روسیه تخلیه شده و مجدداً حاکمیت محلی در منطقه از جمله در آستارا احیا شد. پس از کشته‌شدن نادرشاه در سال ۱۱۶۰ ه.ق، آستارا مرکز یک حکومت نیمه‌مستقل به نام خان‌نشین تالش شد که دوام زیادی نداشت و مرکز خان‌نشین تالش به لنکران منتقل شد. پیامدهای جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار، تغییرات جدیدی در منطقه پدید آورد. انعقاد عهدنامه ترکمانچای در شعبان ۱۲۴۳ ه.ق/ اسفند ۱۲۰۶ ه.ش موجب جدایی نیمهٔ شمالیِ سرزمین تالش از ایران شده و نیمهٔ جنوبیِ تالش، از جمله آستارا، در اختیار نایب‌السلطنه عباس میرزا حکمران آذربایجان قرار گرفت. قسمتی از تالش جنوبی بین خان‌های محلی گیلان به صورت تیول تقسیم شده و مابقی به ایالت آذربایجان ضمیمه شد. بنابراین آستارا از اواخر پادشاهی فتحعلی‌شاه در ترکیب ایالت آذربایجان محسوب می‌گردید که این وضعیت تا پایان دوران قاجار ادامه پیدا کرد.
در دوره دوم مجلس شورای ملی و به تاریخ صفر ۱۳۲۸ ه.ق/ اسفند ۱۲۸۸ ه.ش، اهالی آستارا با ارسال طومارهایی به مجلس، خواستار جدا شدن آستارا از ایالت آذربایجان و الحاق به ولایت گیلان شدند. این درخواست مورد موافقت وزارت داخله قرار نگرفت. مردم آستارا در فروردین ۱۳۱۱ نیز تقاضای الحاق به گیلان را از طریق ارسال طومار به دربار پیگیری کردند که این تلاش نیز ناکام ماند. از سال ۱۳۱۶ و براساس قانون تقسیمات کشوری، بخش آستارا به‌عنوان یکی از بخش‌های تابعهٔ شهرستان اردبیل از استان سوم (آذربایجان شرقی) تعیین شد.
در آبان ۱۳۲۹، پیشنهاد وزارت کشور مبنی بر جدا شدن بخش آستارا از شهرستان اردبیل و پیوستن آن به شهرستان خمسهٔ طوالش به تصویب هیئت دولت رسید اما این مصوبه دوام نداشت و یک ماه بعد باطل شد. سرانجام در مهر ۱۳۳۷، بخش آستارا به یکی از شهرستان‌های مستقل استان سوم (آذربایجان شرقی) ارتقا پیدا کرد و در خرداد ۱۳۳۹ به استان یکم (گیلان) ملحق گردید.
از دوره بیستم مجلس شورای ملی، شهرستان آستارا دارای نماینده مستقل در قوه مقننه بوده است.