Kozluk: Tarihçe
Tarihi bir yerleşim birimi olan Kozluk'un eski adı Hazo'dur. Kozluk ilçesindeki Hallan Çemi Höyüğü kazılarında bulunan MÖ 8000-8600 yıllarına ait arkeolojik kalıntılar Diyarbakır arkeoloji müzesinde sergilenmektedir. Kozluk, içinde bulunduğu bölgeyle birlikte MÖ 3000 dolaylarında Hurri egemenliğine girdi. Sonrasında bölgede sırasıyla Asurlular, Medler, MÖ 6. yüzyıl ortalarından itibaren Persler, MÖ 332 yılından itibaren Makedon Krallığı, Seleukoslar ve Partlar'ın hakimiyeti görüldü. Partlar'ın yıkılmasından sonra Sasani hakimiyetine giren bölge, uzun yıllar Romalılar ile Sasaniler'in egemenlik mücadelesine sahne oldu. MS 7. yüzyıl başlarında Halife Ömer döneminde İslam Devleti topraklarına katıldı. Sonrasında Emeviler ve Abbasiler dönemini yaşayan bölge İslâm devletleri ile Bizans arasında sıklıkla iktidar değişimine sahne olmuştur.
1071 yılında gerçekleşen Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında bölgede Türk hakimiyeti görülmeye başladı. Savaşta gösterdiği başarılardan dolayı bölge Dilmaçoğlu Mehmet Bey'e ikta olarak verildi. Buradaki beylik, Artuklular ve sonrasında da Eyyubiler egemenliğinde kalarak bölgede etkinliğini uzun yıllar sürdürdü. 13. yüzyıl başlarında Moğol akınlarına uğrayan ve tahrip edilen bölge, Kösedağ Muharebesi sonrasında kesin Moğol hakimiyetine girmiş ve bir müddet İlhanlılar tarafından yönetilmiştir.
İlhanlılar'ın yıkılışından sonra bölge Eyyûbîler, Artuklular ve Karakoyunlular tarafından fethedilmek istenmiştir. Son olarak Karakoyunlular'ın hakimiyetindeki yerleşim ve kalesi 15. yüzyıl başlarında Akkoyunlular tarafından ele geçirildi. Daha sonra yerel beylerin hakimiyetinde kalan yerleşim 1514 yılında Osmanlı topraklarına katıldı. 19. yüzyılda Bitlis Vilayeti'nin Muş sancağına bağlı bir nahiye olduğu görülmektedir.
Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında Muş ilinin, daha sonra Sason ilçesinin bir nahiyesi oldu. 1938 yılında yerleşim "Kozluk" adını alarak Siirt'in bir ilçesi oldu. 16 Mayıs 1990'da Batman'ın il olmasıyla Siirt'ten ayrılarak bu yeni ile bağlandı. 1990'ların ortasına kadar Kozluk, güçlü aşiretlerin etki alanı içerisinde kalmış, bu tarihten sonra ise aşiretlerin otoritesi hızlı bir şekilde çözülmeye başlamıştır.
İlçenin en eski yerleşim birimlerinden biri olan Kale mahallesi civarında İbrahimbey Camii, Hıdırbey Camii ve Kozluk Kalesi gibi bölgenin kültür mirasını günümüze taşıyan tarihi yapılar bulunmaktadır. Hazo Kalesi'yle ilgili ilk bilgiler Karakoyunlular dönemine aittir. Ancak buradaki ilk kalenin Asurlular döneminde inşa edilmiş olduğu, Karakoyunlular gibi yeni gelen yönetimlerin de kaleyi restore ettikleri tahmin edilmektedir.