Heerenveen (gemeente): Geschiedenis
In 1551 ondertekenden de ‘heeren’ Van Dekema, Van Cuyck en Foeyts de oprichtingsakte van de Schoterlandse Veencompagnie, de op een na oudste Naamloze Vennootschap van Nederland. De oprichtingsakte van de oudste Nederlandse hoogveenkolonie is in feite de geboorteakte van Heerenveen.
Voor het vervoer van de afgegraven turf lieten de ‘heeren van ’t veen’ de Schoterlandse Compagnonsvaart en de Heeresloot graven. Het vaarwater werd gekruist door de verbinding Zwolle-Leeuwarden. De combinatie van kruising van wegen en waterwegen en de voortvarendheid waarmee de ‘heeren van ‘t veen’ activiteiten ontwikkelden, liggen ten grondslag aan het ontstaan van Heerenveen. Op zo’n plaats ontstond vaak een concentratie van middenstand en handel, wat voor woningzoekenden en ondernemers weer aanleiding was om zich daar in de buurt te vestigen. En zo dus ook in Heerenveen. In de negentiende eeuw groeide de nederzetting uit tot een plaats met veel patriciërs, deftige burgers en middenstand, oftewel het ‘Friese Haagje’.
Heerenveen lag niet alleen op een kruispunt van wegen en waterwegen, maar ook op de grens van drie gemeenten: Aengwirden, Schoterland en Haskerland, de huidige buurgemeente De Fryske Marren. Deze situatie stond de ontwikkeling van de plaats lange tijd in de weg. Samenvoegen was het beste en dat gebeurde uiteindelijk ook, maar hieraan ging een eeuwenlange discussie vooraf. De plek waar de drie gemeenten elkaar raakten werd gemarkeerd door de grensleeuw. Pas op 1 juli 1934 vond de herindeling van gemeenten plaats en vormden de gemeenten Aengwirden en Schoterland samen met een klein stukje van Haskerland de gemeente Heerenveen, met Heerenveen als hoofdplaats.
Van 1 januari 1812 tot 1 oktober 1816 bestond er eveneens een gemeente Heerenveen, bestaande uit Heerenveen, Terband en Het Meer. In 1816 werden de grietenijen van voor 1812 hersteld. Hierbij is Heerenveen gesplitst naar Aengwirden en Schoterland.
Per 1 januari 2014 werd de nieuwe gemeente Heerenveen ingesteld, bestaande uit het grondgebied van de opgeheven oude gemeente Heerenveen uitgebreid met de dorpen Nieuwebrug en Haskerdijken van de gemeente Skarsterlân en het zuidelijk deel van de per 1 januari 2014 opgeheven gemeente Boornsterhem (Akkrum, Nes en Oldeboorn). De nieuwe gemeente had bij aanvang net iets minder dan 50.000 inwoners.