Δήμος Βόλβης: Ιστορία
=== Αρχαία ιστορία ===
Η κατοίκηση του ανθρώπου στην περιοχή αρχίζει από την απαρχή της ιστορίας του ανθρώπινου είδους με συνεχή κατοίκηση που φτάνει έως τις μέρες μας. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στην περιοχή πέριξ της λίμνης έχουν αποκαλύψει ίχνη συνεχούς κατοίκησης από τη Νεότερη και Ύστερη Νεολιθική εποχή. Προϊστορικοί οικισμοί έχουν ανακαλυφθεί στο Στίβο και στην περιοχή Τούμπα Λουκά του Προφήτη. Η περιοχή της λίμνης, πλούσια σε φυσικού πόρους (γεωργία, κτηνοτροφία, χρυσό, χαλκό) αποτελούσε κατά τους αιώνες μια περιοχή που επιθυμούσαν πολύ να την έχουν στην κατοχή τους, Πέρσες, Ίωνες, Αθηναίοι, Σπαρτιάτες, Χαλκιδείς, Φοίνικες. Τελικά οι κάτοικοι που ήταν θρακικό φύλο ( Μύγδονες) κατακτήθηκε από τους Μακεδόνες την περίοδο της βασιλείας του Αμύντα Ά (540-498 π.Χ). Σύμφωνα με τον Στράβωνα, Βορειοδυτικότερα, στην περιοχή της σημερινής Αρέθουσας, κατοικούσε το θρακικό φύλο των Βισαλτών, το οποίο περιήλθε υπό την εξουσία των Μακεδόνων το 479 π.Χ.. Στη μετέπειτα εποχή οι κάτοικοι ενώθηκαν με τους Μακεδόνες και ακολούθησαν την ιστορία της Μακεδονίας, διατηρώντας όμως πάντα την παράδοση τους.
Η Απολλωνία ιδρύθηκε το 432 π.Χ. από τον βασιλιά της Μακεδονίας Περδίκκα Β΄, ο οποίος εγκατέστησε εκεί αποίκους Χαλκιδείς, για να αποφύγουν τις συνέπειες της αποστασίας τος από την αθηναϊκή συμμαχία. Η Απολλωνία αναδείχθηκε σύντομα σε οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της περιοχής. Το 360 π.Χ. αναφέρεται σαν αυτόνομη πόλη. Την εποχή του Φιλίππου Β΄ και του Μεγάλου Αλεξάνδρου είναι σημαντική στρατιωτική και διοικητική έδρα. Το 187 π.Χ. η πόλη αποκτά το δικαίωμα να κόβει χάλκινα νομίσματα.
Η πόλη φέρεται να περικλειόταν από τους δύο ποταμούς της αρχαιότητας (και σημερινούς χειμάρρους) Αμμίτη και Ολυνθιακό, που σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Νικόλαο Μουτσόπουλο αποτελούσε φυσική οχύρωση του οικισμού. Ο Καθηγητής εντοπίζει την αρχαία πόλη στη θέση Μπουντρούμια, κοντά στη Νέα Απολλωνία, ενώ στη θέση του σημερινού οικισμού της Απολλωνίας προσδιορίζει την ύπαρξη της mutatio Apollonia, σταθμού αλλαγής ίππων και ξεκούρασης των διερχομένων της Εγνατίας Οδού. Η Απολλωνία αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων, ως σημείο διάβασης του Αποστόλου Παύλου, καθώς κατευθυνόταν προς τη Θεσσαλονίκη.
Ο Στράβων αναφέρει ότι τα Λουτρά Βόλβης οικίστηκαν από τον Φίλιππο τον Α', βασιλιά της Μακεδονίας (640-602 π.Χ.). Ο Ησύχιος τα αναφέρει με την ονομασία "Ηράκλεια Λουτρά", ενώ στα Στενά της Ρεντίνας φέρεται να λειτουργούσε η Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλη με τον Μέγα Αλέξανδρο μεταξύ των μαθητών του. Η περιοχή του Στρυμονικού κόλπου αναφέρεται από τον Ηρόδοτο με την ονομασία "Συλέως πεδίον", όνομασία που παραπέμπει στον μύθο, κατά τον οποίον ο Ηρακλής σκότωσε τον Συλέα, κακότροπο γεωκτήμονα, ο οποίος παρεμπόδιζε τους διαβάτες και τους ανάγκαζε να εργάζονται στα χωράφια του
Η Αρέθουσα κατοικήθηκε τον 7ο αιώνα από Χαλκιδείς αποίκους. Αργότερα, ο Περικλής έστειλε 2.000 Αθηναίους εποίκους, για να εκμεταλλευτούν την άφθονη ξυλεία και τα μεταλλεύματα της περιοχής. Η περιοχή ήταν γνωστή ως κυνηγετικό θέρετρο των Μακεδόνων βασιλέων ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. Εδώ βρήκε τραγικό θάνατο ο ποιητής Ευριπίδης το 406 π.Χ., όταν κατά τη διάρκεια της φιλοξενίας του από τον βασιλιά της Μακεδονίας Αρχέλαο, σ' ένα κυνήγι που διοργανώθηκε προς τιμήν του, ο ποιητής κατασπαράχθηκε από τα σκυλιά και θάφτηκε με τιμές στην περιοχή. Στις αρχές του 4ου αιώνα, η πόλη συνδέθηκε με την Αθηναϊκή Συμμαχία. Έχασε την αυτονομία της, όταν κυριεύθηκε από τον Φίλιππο B'. …