Eemsdelta: Geschiedenis
=== Voorgeschiedenis ===
De naam Eemsdelta werd al sinds het einde van de jaren vijftig gebruikt voor het industriegebied rond Delfzijl. Eind jaren negentig ontstond een bestuurlijk samenwerkingsverband Eemsdelta, gericht op de zeehavens, industrie en de economische positie van de regio. De gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum sloten vervolgens het bestuursakkoord Eemsdelta en gingen steeds nauwer samenwerken, onder andere door een fusie van de sociale diensten. De Samenwerkende Bedrijven Eemsdelta (SBE) drongen in 2009 aan op vorming één grote gemeente voor het Eemsdeltagebied, met inbegrip van Eemsmond, in het belang van de economische en industriële ontwikkeling. De regio Eemsdelta (met Eemsmond) werd tevens vanaf 2009 aangewezen tot krimpgebied.
In 2010 vormden de gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum de Werkorganisatie DEAL voor het gemeenschappelijk uitvoeren van een aantal gemeentelijke taken op het gebied van handhaving en toezicht. Mede op aandringen van de provincie, die het aantal gemeenten wenste te beperken om de bestuurlijke slagkracht te vergroten, werd de mogelijkheid voor een fusie onderzocht. In 2011 spraken de deelnemers aan het bestuursakoord (zonder Eemsmond) af om uiterlijk 2013 een gezamenlijke ambtelijke organisatie te vormen.
In 2012 verscheen het rapport Grenzeloos Grunnen van de commissie-Jansen, waarin werd gesteld dat het onontkoombaar was dat er gemeentelijke fusies zouden moeten plaatsvinden om de bestuurlijke taken beter aan te kunnen. Voor Delfzijl werd een samenvoeging voorzien met Appingedam en Loppersum en de Eemshaven, die losgemaakt zou moeten worden van de gemeente Eemsmond. De toevoeging van de haven werd fel bepleit door Groningen Seaports. De gemeente Eemsmond wilde de eindelijk goed florerende haven echter zelf houden en was niet bereid haar grondgebied op te splitsen. Zij pleitte voor een supergemeente voor heel Noord-Groningen. Delfzijl vreesde hierin een decentrale positie te krijgen en was hier op tegen, in tegenstelling tot Appingedam.
Eemsmond maakte zich in 2016 los van de overige drie en ging per 1 januari 2019, inclusief de Eemshaven, deel uitmaken van de fusiegemeente Het Hogeland. Daarom werd DEAL ontbonden en bleven de DAL- of ADL-gemeenten over.
Op 16 november 2017 spraken de drie gemeenteraden de intentie uit tot een gemeentelijke fusie. Op 12 januari 2018 maakten de ADL-gemeenten bekend dat zij op 1 januari 2021 gingen fuseren. Nadat het herindelingsontwerp op 29 november 2018 door de gemeenteraden was aangenomen, werd het officiële Herindelingsadvies in april 2019 aangeboden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Het wetsvoorstel tot samenvoeging van de drie gemeenten werd aangenomen door de Tweede Kamer op 22 april 2020 en door de Eerste Kamer op 7 juli 2020.
Inwoners konden bij een volksraadpleging in februari 2019 kiezen uit drie namen:
Eemsdelta – naar de Eemsmonding
Fivelgo – naar de streek Fivelingo waarin de gemeente ligt
Marenland – naar de maren in het gebied
Op 6 januari 2019 maakten de burgemeesters Anno Wietze Hiemstra, Gerard Beukema en Hans Engels de nieuwe gemeentenaam Eemsdelta bekend, waarop 67% van de stemmen was uitgebracht. Het opkomstpercentage was 42 procent. Critici stelden dat de naam niet klopt: de Eems is geen rivierdelta, maar een estuarium of getijdenrivier. …