Nho Quan (huyện): Lịch sử
Nho Quan là một huyện lâu đời thuộc tỉnh Ninh Bình.
Thời Đinh Tiên Hoàng thuộc phủ Trường Yên.
Thời Trần thuộc trấn Thiên Quan, Thiên Quan gồm 3 huyện: Xích Thổ, Đông Lai, Khôi.
Năm 1397, Hồ Quý Ly đổi làm trấn Thiên Quan.
Thời Lê đặt làm phủ Thiên Quan, gồm 3 huyện: Phụng Hóa, Yên Hóa, Lạc Thổ.
Năm Tự Đức thứ 15 (1862), phủ Thiên Quan được đổi thành phủ Nho Quan, tên gọi Nho Quan có từ đó.
Năm 1921, ba tổng: Đề Cốc, Mất Một, Xích Thổ thuộc huyện Yên Hoá sáp nhập vào huyện Gia Viễn.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, điều chỉnh cắt tổng Vân Trình (huyện Gia Viễn) nhập vào huyện Nho Quan. Các làng của xã Quảng Lạc thuộc tổng Quỳnh Lưu, phủ Nho Quan.
Sau cách mạng tháng Tám, các làng bản trong xã hợp nhất thành Quảng Lạc.
Sau năm 1945, bỏ cấp phủ, gọi chung là huyện. Huyện Nho Quan khi đó gồm có 21 xã: Cúc Phương, Đồng Phong, Đức Long, Kỳ Phú, Lạc Vân, Lạng Phong, Phú Lộc, Phú Long, Phú Sơn, Quảng Lạc, Quỳnh Lưu, Sơn Hà, Sơn Lai, Sơn Thành, Thạch Bình, Thanh Lạc, Thượng Hòa, Văn Phong, Văn Phú, Văn Phương, Yên Quang.
Năm 1946, Quảng Lạc sáp nhập với Phú Long thành xã Lạc Thành.
Tháng 4 năm 1949, thực hiện Chỉ thị của Tỉnh ủy về thống nhất chỉ đạo cơ sở, do đó Ủy ban kháng chiến huyện Nho Quan đã sáp nhập 27 xã của huyện thành 10 xã lớn. Theo đó, xã Lạc Thành sáp nhập vào xã Quỳnh Lưu.
Đầu năm 1953, Ủy ban kháng chiến hành chính liên khu 3 sát nhập 5 xã: Quang Minh, Phú Thịnh, Bảo Lương, Đoàn Kết và Yên Lương thuộc Nho Quan vào huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình và thành lập thị trấn Nho Quan trên cơ sở tách ra từ xã Lạng Phong.
Năm 1954, chia xã Quỳnh Lưu thành 5 xã: Phú Long, Quỳnh Lưu, Sơn Lai, Quảng Lạc, Sơn Hà.
Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc hợp nhất tỉnh Ninh Bình và tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam Ninh. Theo đó, huyện Nho Quan thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.
Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc hợp nhất huyện Nho Quan với huyện Gia Viễn thành huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.
Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc tái lập huyện Gia Viễn tách khỏi huyện Hoàng Long.
Huyện Hoàng Long có thị trấn Nho Quan (huyện lỵ) và xã: Cúc Phương, Đồng Phong, Đức Long, Gia Lâm, Gia Sơn, Gia Thủy, Gia Tường, Kỳ Phú, Lạc Vân, Lạng Phong, Phú Long, Phú Lộc, Phú Sơn, Quảng Lạc, Quỳnh Lưu, Sơn Hà, Sơn Lai, Sơn Thành, Thạch Bình, Thanh Lạc, Thượng Hòa, Văn Phong, Văn Phú, Văn Phương, Yên Quang, Xích Thổ.
Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình. Theo đó, huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Ninh Bình.
Ngày 23 tháng 11 năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 88-CP về việc đổi tên huyện Hoàng Long thành huyện Nho Quan.
Ngày 6 tháng 11 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 06/NĐ-CP về việc điều chỉnh một phần diện tích và nhân khẩu của xã Đồng Phong, Lạng Phong về thị trấn Nho Quan quản lý.
Huyện Nho Quan có 45.833,07 ha diện tích tự nhiên và 147.936 nhân khẩu, có 27 đơn vị hành chính trực thuộc.
Ngày 10 tháng 12 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1318/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó: …