Zara, Sivas: Tarih
Anadolu Selçuklularının Moğollar tarafından yıkılmasını kesinleştiren Kösedağ Savaşı Zara'da olmuştur (1243). Moğol hakimiyetinden sonra Zara, Eretna ve Kadı Burhanettin devletlerinin idaresinde kalmıştır.
Yapılan son araştırmalara göre ilçe ve çevresine ilk olarak Neolitik Dönemi'nde yerleşildiği sanılmaktadır. Zara-Hafik arasındaki höyükte yapılan kazıda Neolitik Dönemi özellikleri gösteren çakmak taşından minik uçlar, el değirmeni taşları ve hayvan kemikleri gibi buluntular çıkmıştır.
Osmanlı döneminde 16. yüzyılda büyük bir köy olan Zara'da; 261 hane (erkek reis), 86 mücerred (yetişkin bekar erkek) kaydedilmiş olup Osmanlı döneminde hanede 5 kişinin yaşadığı kabulüne göre yerleşimde 1391 kişinin yaşadığı değerlendirilmektedir. 1576 yılına ait 14 Numaralı Tapu Tahrir Defteri'nde o tarihte köy statüsündeki Zara'da vergiye tabi tamamı Ermeni olmak üzere 478 nefer (erkek) kaydedilmiştir. Kefeli bir Ermeni olan Polonyalı Simeon'un 1608-1619 yılları arasında yaptığı seyahatin gezi notlarında Ermeniler'in yaşadığı 300 haneli büyük bir köy olarak bahsedilmiştir. 1844 yılında yerleşimde 201 hane Müslüman, 153 hane Ermeni yaşamakta olup nüfusu 1800 civarındadır. 19. yüzyıl ikinci yarısında Koçgiri kazasının merkez yerleşimidir. 19. yüzyıl sonlarına doğru yerleşimi ziyaret eden Vital Cuinet, kasabada 1286'sı Müslüman ve 214'ü Gayr-i Müslim olmak üzere 1500 kişinin yaşadığını belirtmiştir. 1890 yılı vilayet salnamesine göre Zara'da; 1 hükümet konağı, 2 camii (Zaralızâde Mehmed Paşa ve Hacı Hasan camileri), 1 kilise, 1 hamam, 2 han, 5 mescid, 2 medrese, 1 mekteb-i rüştiye, 2 Müslüman mektebi, 2 Gayr-i Müslim mektebi bulunmaktadır.