Schiermonnikoog: Geschiedenis
=== Middeleeuwen: uithof Abdij van Klaarkamp ===
In de middeleeuwen was Schiermonnikoog een uithof van het cisterciënzerklooster Claercamp uit Rinsumageest bij Dokkum, een van de kloosters in Friesland. De monniken van het klooster, die land indijkten, droegen grijze pijen. Zo ontstond de naam: schier betekent grijs, en oog betekent eiland (en is etymologisch hetzelfde als ei in eiland). Ter herinnering aan de monniken is in 1961 in het dorp een standbeeld van een monnik, "De Schiere Monnik", geplaatst, gemaakt door Martin van Waning.
De naam Schiermonnikoog wordt voor het eerst genoemd in 1440 in een akte (van Philips van Bourgondië). In 1580 werd Friesland protestants. Het klooster verloor alle bezittingen, en Schiermonnikoog werd onderdeel van het gewest Friesland. Het eiland zou tot aan begin 21ste eeuw kloosterloos blijven; sinds 2019 leven er in het voormalige landhuis Rijsbergen, dat is omgedoopt naar Klooster Schiermonnikoog, weer monniken op het eiland, nadat ze Abdij Sion bij Diepenveen hebben verlaten.
Het gewest verkocht het eiland wegens geldgebrek, en tussen 1638 en 1945 was Schiermonnikoog daardoor weer particulier eigendom. De familie Stachouwer bezat het eiland van 1640 tot 1859. Catharina Maria Stachouwer was tussen 1741 en 1761 voor twee derde eigenaar van het eiland. Zij liet zich Freule van Schiermonnikoog noemen. Haar eigenzinnige optreden bracht haar in aanvaring met de plaatselijke bevolking, en tot tweemaal toe riep zij bescherming van de Staten van Friesland in.
Van 1859 tot 1893 was het eiland bezit van de Hagenaar John Eric Banck. Deze liet een nieuwe waddendijk aanleggen en liet de duinen beplanten met helmgras om zandverstuivingen tegen te gaan. De Duitse graaf Berthold Hartwig Arthur Graf von Bernstorff, lid van de familie Von Bernstorff, kocht het eiland in 1893 voor 200.000 gulden. Hij liet naaldbossen aanleggen voor de houtproductie en verkocht het eiland in 1906 aan zijn zoon Georg Ernst August. Toen deze in 1939 overleed, erfde zijn zoon Bechtold Eugen graaf von Bernstorff het eiland.
Tijdens de wintermaanden gaven de hoofden van de lagere school op Schiermonnikoog les in stuurmanskunst. Na 1800 was dit een aanstellingsvoorwaarde. Het schoolhoofd kreeg na 1857 assistentie van een onderwijzer, die daarnaast les in zeevaartkunde gaf. Dit bleek een ongelukkige combinatie, zeevaartkunde schoot er steeds bij in. De overgang van zeilvaart naar stoomvaart vereiste andere kennis en vaardigheden. Met de opening van een eigen zeevaartschool bevrijdde het eilander zeevaartonderwijs zich uit de cocon van het lager onderwijs. De eenmansleraar bij de opening in 1872 groeide uit tot een docentenkorps met een onderwijsaanbod dat beter op de ontwikkelingen op scheepvaartgebied afgestemd was. Door een groeiend aantal leerlingen, ook van elders, nam de overheidsbemoeienis met het zeevaartonderwijs toe, met als gevolg een aanhoudende drang tot uniformering, centralisering en bezuinigingen. Voor de eilander zeevaartschool betekende dit een lange ongelijke strijd en ten slotte sluiting in 1934. …