استان کرمانشاه: تاریخ
نوشتههای تاریخی بیانگر این است که کرمانشاه از نخستین مراکز تمدن بشری بوده است. برخلاف سایر نقاط ایران که بهصورت مقطعی مورد سکونت قرار گرفتهاند، این استان بدون وقفه در دورههای مختلف تاریخ محل سکونت بشر بوده است. این منطقه در مسیر شاهراههای ارتباطی مهمی چون جاده شاهی و راه ابریشم بوده و از مناطق جغرافیایی با اهمیت عصر باستان بوده است.
مرکز یکی از استانهای امپراتوری آشور در مکان کنونی استان کرمانشاه قرار داشته که بقایایی از آن در قباقتپهٔ کوزران به جا مانده است.
پس از شکست امپراتوری آشور توسط مادها نیز کرمانشاه یکی از مراکز اصلی مسکونی بوده و در زمان هخامنشیان و ساسانیان نیز با حفظ نام ماد از مراکز مهم سیاسی محسوب میشده است.
این استان یکی از مناطق پراهمیت در دوره ساسانیان بوده است و آثار بسیار زیاد و ارزشمندی از آن دوره در این استان مانند طاق بستان، کتیبه بیستون و معبد آناهیتا باقی مانده است و در طی سدههای گوناگون نیز بهدلیل جایگاه ویژه و راهبردی کرمانشاه، این شهرستان دارای اهمیت ویژهای بوده است و امروزه نیز از مهمترین شهرهای غرب ایران بهشمار میرود.
به گفته هرتسفلد، کرمانشاه در سده ۱۹ میلادی به دروازه آسیا شهرت داشته و اکنون نیز بزرگراه کربلا و عتبات عالیات از این منطقه میگذرد.در سده سوم هجری کرمانشاه در حوزه قلمروی صفاریان قرار داشت اما گروهی از کردهای کرمانشاه به نام حسنویه حکومت آلحسنویه را تشکیل دادند که حدود نیم سده بر این منطقه حکومت کردند. در جنگ جهانی اول کرمانشاه توسط حکومت عثمانی تصرف شد اما با سقوط بغداد، نیروهای عثمانی این منطقه را تخلیه کردند و کرمانشاه بهتصرف قوای متفقین درآمد. در جنگ جهانی اول عشایر کرد منطقه با نیروهای عثمانی درگیر شدند.در جنگ جهانی دوم سپاه منطقه غرب که شامل لشکر ۱۲ کرمانشاه و لشکر ۵ بود تنها نیروی ایرانی بودند که ۴۸ ساعت در برابر قوای انگلیسی مقاومت کردند.در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ با روی کار آمدن رضاشاه حکومت مرکزی توانست تا اندازهای نفوذ و قدرت خود را در سراسر ایران تأمین نماید. در این زمان سنندج، ایلام و همدان بخشی از استان پنجم بودند. از سال ۱۳۴۰ بهبعد استان کرمانشاه به دو استان کردستان (به مرکزیت سنندج) و کرمانشاهان تقسیم شد. در سال ۱۳۴۳ فرمانداری کل ایلام تأسیس و در سال ۱۳۵۳ تحت عنوان استان ایلام از استان کرمانشاه منتزع گردید.
در سال ۱۳۹۶ زلزلهای بهقدرت ۷٫۲ ریشتر به مرکزیت شهر سرپلذهاب، استان کرمانشاه، بخشهایی از کشور عراق و استانهای نزدیک را لرزاند و خسارات بسیاری بهجای گذاشت.