Cà Mau: Lịch sử
Cà Mau là một vùng đất trẻ, mới được khai phá khoảng trên 300 năm. Vùng đất Cà Mau ngày xưa được Mạc Cửu dẫn người Hoa đến khai phá. Sau khi Mạc Cửu dâng toàn đất này thần phục Nhà Nguyễn, Mạc Thiên Tứ con của Mạc Cửu đã vâng lệnh triều đình Chúa Nguyễn lập ra đạo Long Xuyên. Qua nhiều lần thay đổi về hành chính, đến ngày 1 tháng 1 năm 1997, tỉnh Cà Mau được tái lập theo Nghị quyết của Quốc hội khóa IX, kỳ họp thứ 10, ngày 6 tháng 11 năm 1996 về việc điều chỉnh địa giới hành chính, chia tách tỉnh Minh Hải thành tỉnh Cà Mau và tỉnh Bạc Liêu.
Sách Gia Định Thành Thông Chí của Trịnh Hoài Đức có chép "Thời Gia Long, những giồng đất cao ráo ở ven sông Ông Đốc, sông Gành Hào, sông Bảy Háp và một vài phụ lưu mới có người khai khẩn, lập thành xóm, ấp. Tuy vậy, đến thời Tự Đức Cà Mau vẫn là vùng rừng đước, vẹt, tràm, không mấy ai đến lập nghiệp vì thiếu nước ngọt và ruộng quá nhiều phèn".
Cuối thế kỷ 17, Mạc Cửu là tướng của nhà Minh do không chấp nhận triều đình nhà Thanh nên đã dẫn một số người Trung Hoa đến vùng Hà Tiên sinh sống. Sau khi Mạc Cửu dâng toàn bộ phần đất này thần phục nhà Nguyễn, Mạc Thiên Tứ con của Mạc Cửu đã vâng lệnh triều đình chúa Nguyễn lập ra đạo Long Xuyên.
Năm 1808, Thời Gia Long thứ 7, đổi tên đạo Long Xuyên thành huyện Long Xuyên thuộc trấn Hà Tiên.
Năm 1825, Thời Minh Mạng thứ 6, nhà Nguyễn đã đặt ra một quan tri huyện để cai trị.
Ngày 15 tháng 6 năm 1867, thực dân Pháp thành lập hạt Cà Mau gồm địa bàn huyện Long Xuyên cũ.
Ngày 1 tháng 8 năm 1877, thực dân Pháp lại giải thể hạt Cà Mau, nhập vào địa bàn hạt Rạch Giá.
Ngày 18 tháng 12 năm 1882, Thống đốc Nam Kỳ ban hành Nghị định về việc thành lập địa hạt Bạc Liêu (Arrondissement de Bạc Liêu) trực thuộc khu vực hành chính Bassac trên cơ sở cắt 3 tổng: Quảng Long, Quảng Xuyên, Long Thủy của đại lý (Dlégation) Cà Mau thuộc địa hạt Rạch Giá (Arrondissement de Rach Gia) và 2 tổng: Thạnh Hòa, Thạnh Hưng của đại lý Châu Thành thuộc địa hạt Sóc Trăng. Thời Pháp thuộc, Cà Mau là một quận của tỉnh Bạc Liêu, quận lỵ đặt tại làng An Xuyên thuộc tổng Quản Long.
Ngày 20 tháng 12 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định về việc đổi tên gọi tiểu khu (arrondissement) hay tham biện là đơn vị hành chính ở Nam Kỳ thành tỉnh (province), đổi tên đại lý thành quận quy định kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 và phân chia thành 3 miền: miền Đông, miền Trung, miền Tây với gồm 20 tỉnh. Theo đó, thành lập tỉnh Bạc Liêu trên cơ sở đổi tên hạt tham biện Bạc Liêu.
Năm 1903, thực dân Pháp lập đại lý hành chính Cà Mau thuộc tỉnh Bạc Liêu trên cơ sở 3 tổng: Quảng Long, Quảng Xuyên, Long Thủy của quận Vĩnh Lợi.
Ngày 16 tháng 5 năm 1911, Toàn quyền Đông Dương Quyết định nâng lên đại lý hành chính Cà Mau thành quận Cà Mau thuộc tỉnh Bạc Liêu.
Ngày 5 tháng 10 năm 1917, quận Cà Mau gồm 2 tổng: Quảng Xuyên, Quảng Long và các làng Tân Lộc, Tân Lợi, Tân Phú, Thới Bình của tổng Long Thủy.
Ngày 6 tháng 4 năm 1923, thành lập tổng mới Long Thới thuộc quận Cà Mau trên cơ các làng Tân Lợi, Tân Lộc, Thới Bình của tổng Long Thủy của quận Cà Mau (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1924).
Ngày 24 tháng 9 năm 1938, thành lập quận mới Quảng Xuyên trên cơ sở tổng Quảng Xuyên của quận Cà Mau.
Ngày 14 tháng 9 năm 1942, thành lập cơ sở hàng chính Tân An thuộc quận Cà Mau.
Ngày 5 tháng 4 năm 1944, thành lập quận Thới Bình trên cơ sở tổng Thới Bình của quận Cà Mau.
Ngày 6 tháng 10 năm 1944, đổi tên quận Thới Bình thành quận Cà Mau Bắc, đổi tên quận Quảng Xuyên thành quận Cà Mau Nam. …